image

PeyamaKurd - Analistler, İran rejiminin ülke çapında protestoları körükleyenler için suçlayacak birilerine ihtiyaç olduğunu ve Kürtlerin “hedef alınabilecek en zayıf halka" olduğunu belirtiyor.

Genç Kürt kadın Jina Mahsa Amini'nin ölümü üzerine İran'da protestolar şiddetlenirken, komşu Irak'ın ‘Kürdistan Bölgesi’ İslam cumhuriyeti güçlerinin bombardımanı altında bedel ödüyor.

“Hedef alınacak en zayıf halka, İran Kürtleriydi”

Tahran rejiminin hedefi, Irak'ta kurulan ve uzun süredir sürgünde olan İranlı Kürt muhalefeti. Çünkü Tahran rejimi, bu silahlı grupları “terörist” olarak görüyor ve topraklarına saldırmakla suçluyor.

22 yaşındaki Amini, İran'ın kötü şöhretli ahlak polisinin İran'ın kadınlar için katı kıyafet kurallarını ihlal ettiği iddiasıyla tutuklandı ve günler sonra işkence altında öldürüldü.

Fransa Irak Araştırma Merkezi (CFRI) direktörü Adel Bakawan'a göre İran'ın, ülke çapında protestoları körükleyenler için suçlayacak bir “düşman bulması” gerekiyordu. Bunun için de hedef alınabilecek en zayıf halka ‘İran Kürtleriydi.’

28 Eylül'de İran, Kürdistan Bölgesi’ndeki Kürt güçlerin mevzilerine bombardıman yağdırdı. 14 kişi öldü, aralarında sivillerin de bulunduğu 58 kişi yaralandı. 

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani, ülkenin ulusal güvenliğini tehdit ettikleri iddiasında bulunarak söz konusu saldırıları meşrulaştırdı.

Ancak uzmanlar göre ise, bu grupların tüm askeri faaliyetleri fiilen durdurduklarını, aksine siyasi eyleme odaklı olduklarını ifade ediyorlar.

Kürt gazeteci Reza Manochari, bu gruplarla Kürdistan Bölgesi hükümeti arasında 1990'lardan beri bir anlaşma olduğunu söyledi. “Bu anlaşmada, konuşlu oldukları yer korunuyor ve İran ile ilişkilerde sorun olmaması için askeri faaliyetlerde bulunmuyorlar” dedi.

Manochari, ki ülkedeki Kürtler arasındaki bağların altını da çizerek: “Aynı lehçeyi konuşuyorlar ve birçoğunun sınırın iki tarafında akrabaları var” diyor.

“Mesud Barzani İran’da doğdu”

Kürdistan Demokrat Partisi lideri ve Kürdistan Bölgesi Eski Başkanı Mesud Barzani, 1946'da İran'da doğdu.

Kendisi, İran'ın Mahabad kasabasında kurulan ve bir yıl sonra 1946'da İran tarafından yıkılan Kürt tarihindeki tek devletin başkanı olan ikonik Kürt lider Molla Mustafa Barzani'nin oğlu.

Bugün, İran’daki Kürtlerin geneli marjinalleşmeden şikâyet ediyor.

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü'nden araştırmacı Şiwan Fazil, “İran'da Kürtlerin pek çok temel kültürel ve siyasi hakları yok. Anadillerinde eğitim hakkı yasa dışı olmaya devam ediyor” dedi.

'Asla Irak toprağını kullanmadık”

Fazil, 2015'ten bu yana Türkiye'de parlamentoda yer alan Kürtlerin, durumunun bölgedeki diğer Kürtlerinkinden daha iç karartıcı olduğunu söyledi. Fazil, “Batı Kürdistan’da fiili bir özerklik var. Güney’de ise Bölgesel Kürt hükümeti” dedi.  

Tahran'ın hedef aldığı İran Kürt partisi KDPI'nin yönetim kurulu üyesi Aso Saleh, partinin "İran’a bir saldırı başlatmak için Irak veya başka toprakları hiçbir zaman kullanmadığını" vurguladı.

Saleh, hareketin "ağırlıklı olarak İran Kürdistanı'nda yer aldığını" ve faaliyetlerinin "gizli" kalması gerektiğini dile getirdi. Irak'ta sadece “bürokratik aygıtın” mevcut olduğu ifade edildi.

“Kürtler, yerel yönetimde söz sahibi değil”

1945'te İran'da kurulan partiye dair konuşan Saleh, "Bu hareket İran'a demokrasi ve federalizm getirmeye çalışıyor" dedi.

Komala grubundan İdris Abdi ise: "Askeri faaliyette bulunmuyoruz” sözlerini dile getirdi.

Irak Süleymaniye Üniversitesi'nde siyaset bilimci olan Haldi Mehdi Mika, Kürtlerin marjinalleşmesine işaret ederek: İran'da ekonomik büyüme ve işsizlik açısından Kürt bölgeleri en yoksul bölgelerdir. Rejim bu bölgeleri ihmal ediyor” diyor.

Mehdi Mika, İran'ın çoğunluğu Kürt olan illerinde dahi, “Kürtlerin yerel yönetimde söz sahibi olmadığını” vurguluyor.


Şiwan Muhammed - Tony Gamal-Gabriel | The Times of Israel 

Çeviri-Düzenleme | PeyamaKurd

Bu kategoride yazarlar tarafından ifade edilen görüşler, kendilerine aittir ve PeyamaKurd’un bakış açısını yansıtmayabilir.