image

PeyamaKurd - Suriye’nin savaşının dokuzuncu yıldönümüne ulaştığı bu günlerde, Rusya ve ABD güçleri giderek daha fazla ülkenin kuzeydoğusunda (Rojava) tam anlamı ile yüz yüze geliyorlar.

Middle East Enstitüsünden Neil Hauer, ‘Rojava’daki ABD-Rus gerilimi: Yeni başlıyor’ başlıklı bir analiz yayımladı. Söz konusu yazıda, Rus ve ABD güçlerinin Rojava’da karşı karşıya gelmeleri ve bölgedeki petrol konusu ele alınıyor.

“Rojava’nın akıbeti ve son iki ay”

Rojava’nın akıbeti hakkında son iki aydır bir takım çatışmalar ortaya çıktı. 2019'un ardından, 2020'nin ilk iki buçuk ayı ABD ve Kürt müttefiklerinin Rojava -özellikle de kritik petrol/gaz alanlarının- kontrolünü ne şekilde idare edeceğini gündeme getirdi.

Son aylarda Rojava’da artan Rus ve Amerikalı askerler arasındaki gerginlikler çatışmaya kadar uzandı. İlk olay, Amerikan askerlerinin Rimelan petrol sahasına giden bir Rus konvoyunu durdurduğu 18 Ocak'ta yaşandı.25 Ocak’ta ise Rus helikopterleri  ABD’nin kontrol noktalarını taciz etti.  4 Şubat’ta ise ABD güçleri tekrar Rus güçlerini engelledi.  22 Şubat’ta da Amude yakınlarındaki M4 karayolunda olaylar yaşandı. Rojava’daki ABD ve Rus kuvvetleri arasındaki çatışma riski Deyrezor’daki savaştan sonra azaldı.

“Rus firmaları ve anlaşmalar…”

Taraflar arasındaki temel problemlerin bazıları devam ediyor. Bunun birinci sebebi bölgedeki petrol ve gaz sahaları için rakip olduklarıdır. Devlete bağlı çok sayıda şirket Suriye hükümeti ile anlaşma imzaladı. Suriye petrol ve gaz bakanı Aralık 2016’da Moskova’yı ziyaretinde, Rus firması Evropolis ile ülkenin kuzeydoğusundan gelen gelirlerin %25’i karşılığında Rus kanadı ile bir anlaşma imzaladı.

Aralık 2019’da ise, iki Rus şirketi (Mercury ve Velada)  Suriye’deki gazı kontrol etmek ve üretmek için sözleşti. Bu şirketlerin üçü de Yevgeny Prigozhin (Putin ile ilişkili olduğu bilinen Rus iş insanı) ile bağlantılı.Ayrıca Rus yönetiminin de Wagner'i kontrol ettiği birçok defa iddia edildi. Diğer yandan ABD için önemli bir gelir kaynağı olan petrol, Kürt müttefikleri ile güvence altına alındı. Bu aşamada Rus ve ABD taraflarının, ortak bir noktada buluşmasını gösterecek bir emare de bulunmuyor.

Rusya adına, Suriye’deki savaşa katılan paralı Wagner askeri grubunun özerkliği de Vladimir Putin ve Rus hükümeti tarafından ciddi şekilde azaltıldı. İddialara göre Wagner grubu, bölgedeki birkaç zengin Suriyeli işadamı ile hareket ederek petrol konusunda kendi fiyatlarını belirlediler. Wagner’in hükümetten bağımsız bu hareketi Moskova’ya savaş açan cinsten idi. Wagner grubunun bu hamlesi, sonraki yıldaki faaliyetlerinde önemli bir düşüş izledi. Suriye’de bugün kaç Wagner kuvvetinin bulunduğunu kesin olarak söylemek mümkün değil, ancak bu miktar şüphesiz iki yıl öncesine göre çok daha düşük.

Wagner’in paralı güçleri azalabilir ancak Rus kuvvetleri bölgede her zamankinden daha fazla yerleşik durumda. Ekim 2019’da Rusya’nın, Türkiye ile yaptığı anlaşma sonucu Moskova bölgeye daha önce hiç görülmemiş ölçekte kara kuvvetleri yolladı. 

“Rojava’da devriyeler”

Bu kuvvetler Rojava’nın Haseke, Ayn İsa ve Amude kentlerinde günlük devriye faaliyetleri icra etti. Söz konusu kuvvetler ayrıca helikopterlerle desteklendi. Bu hamle Rusya’nın bölgede karadaki varlığı gösteren en yüksek nokta idi.

“Rojava’daki dram daha yeni başlıyor”

Görünüşe göre Rojava’daki Rusya-ABD sorunu basit bir formül ile açıklanacak: Kim daha çok istiyor? 

Bu gerilimde, Moskova'nın siyasi iradesinin ABD’den daha uzun süreceği görülüyor. Rusya zaten bölgede bir dizi PR çalışması yaptı. Örneğin, Kasım 2019 yılında, Rus ana akım medyası terkedilmiş ABD üssü üzerinden propagandalar yaptı. Rusya Savunma Bakanlığı, bölgenin çoğunu zaten kendine ait görüyor. Rusya, son birkaç aydır bölgede hızla ilerleyen Esad rejimini de açıktan destek olduğunu gösterdi.

Diğer yandan Suriye istihbarat teşkilatları bölgedeki sabotaj faaliyetlerini artırmayı planlıyorlar. ABD birlikleri son zamanlarda bilinmeyen dronların saldırısına uğruyor. Kısacası Rojava’daki dram daha yeni başlıyor.

Çeviri | PeyamaKurd